RAW Ten artykuł ma za zadanie przybliżyć charakterystykę formatu RAW. Zachęcić tych, którzy, jak na razie, nie maj± nic wspólnego z tym formatem zapisu. Natomiast Ci, którzy już w mniejszym lub większym zakresie wiedz± czym jest RAW, mam nadzieję, znajdą tu coś ciekawego dla siebie.

RAW jest bezpośrednim obrazem z matrycy CCD lub CMOS. Już sama nazwa (z ang. RAW) wskazuje, że są to "surowe", nie poddane żadnej kompresji czy obróbce dane. Format RAW jest zapisem natężenia światła jakie zarejestrował każdy piksel matrycy w czasie wykonywania ekspozycji. Wielkość natężenia zależna jest od filtru barwnego (Np. R, G, B) znajduj±cego się nad pikselem, co niesie informacje o kolorze.

Oglądając taki "najsurowszy" obraz zobaczylibyśmy tylko mozaikę kolorów: każdy piksel o wartości natężenia światła, które przeszło przez filtr. Strawny dla oka obraz powstaje po interpolacji, czyli mówi±c bardzo ogólnie złożeniu sąsiadujących różnobarwnych pikseli w jeden. Po tym etapie nasze zdjęcie może być zapisane do formatu TIFF lub JPEG w zależności od naszego wyboru.

RAW nie jest jednak typowym formatem grafiki jak TIFF czy JPEG. Typów formatów RAW jest niemal tyle ile modeli aparatów. Brak tutaj standaryzacji. Inna matryca, inny układ filtrów, inny firmware w aparacie - oznacza inny rodzaj pliku RAW. Do komputerowej obróbki takich plików musimy używać programów, które rozpoznaj± ten format RAW. Z reguły producent naszego aparatu obdarowuje nas płytk±, na której znajduje się aplikacja, nie zawsze jednak działa ona tak, jak byśmy tego oczekiwali. Możemy jednak użyć niezależne programy, których w Internecie pojawia się coraz więcej. Z pewnością w przyszłości pojawi± się pewne standardy plików RAW, na razie jednak trzeba być cierpliwym i cieszyć się z tego co oferują nam nasi producenci.

Czasami zdarza się, że wykonujemy zdjęcie w trudnych warunkach oświetleniowych. Zastanawiamy się co i jak ustawić w naszym aparacie, aby zdjęcie wyszło idealnie. Kiedy już je zrobimy, oczywiście zapiszemy je jako JPEG (ewentualnie, jeśli nam zależy na jakości, jako TIFF), obejrzymy na komputerze i okazuje się, że wyszłoby lepiej jeśli na przykład dobralibyśmy inny odcień bieli. W tym momencie trzeba się gimnastykować z obróbką komputerową TIFF-a lub JPEG-a i w ogólności nie uda nam się osiągnąć tego co byśmy chcieli. Ale gdyby na samym początku nasz aparat zapisał wykonane zdjęcie do formatu RAW, to nasze błędy w ustawieniach parametrów zdjęcia moglibyśmy poprawić.

RAW jest "suchym" zrzutem z matrycy. To jak nasz aparat dokona interpolacji, jakich użyje odcieni, balansów etc. zależy od naszych ustawień, pomysłowości programistów, którzy napisali firmware do naszego aparatu. My tylko mamy nadzieję, że jeśli ustawimy tak, a nie inaczej, to będzie dobrze. Zapisując jednak zdjęcie do formatu RAW, a następnie otwierając je w odpowiednim programie komputerowym, który pozwala na czytanie takiego pliku, możemy zobaczyć jak wyglądało by ono z innymi parametrami.

Nie wszystkie nasze błędy dadzą się jednak poprawić... i to jest chyba cały urok fotografii. Fizycznych ustawień takich jak długość ekspozycji, wartość przysłony, czy czułość matrycy nie można już cofnąć. Możemy jednak powtórnie dopasować do naszych wymagań balans bieli, wyostrzenie, szum, czy wykonać korekcję ekspozycji. Czasami zwykła "zabawa" z RAW-em może nas dużo nauczyć o możliwościach naszego aparatu.

Standardem w aparatach cyfrowych staje się możliwość zapisywania zdjęcia w formatach RAW oraz JPEG jednocześnie. Jest to niewatpliwie bardzo użyteczna funkcja, kiedy zależy nam na obrazie RAW, ale jednocześnie chcielibyśmy mieć bardzo szybko zdjęcie w formacie JPEG. Dzięki takiej opcji mamy od razu także kopię zapasową naszego zdjęcia. Wadą jest czas martwy, jaki nasz aparat poświęci na zapisywanie większej ilości danych, jak również zapełniające się miejsce na karcie pamięci.

Chyba warto dokładniej zastanowić się, co możemy zdziałać naszym programem do edycji RAW-ów. Oczywiście program programowi nie równy i każdy software będzie w czymś lepszy lub gorszy od swojego rywala.

Spróbujmy wymienić jakie funkcje powinien mieć nasz idealny program.

  • Możliwość wyboru interpolacji, czyli złożenia sąsiadujących jednokolorowych pikseli w jeden, tak aby powstał "pokolorowany" obraz.
  • Wyostrzenie - funkcja, która poprawia kontrast na krawędziach obiektów, przez co zdjęcia wydają się ostrzejsze.
  • Histogram dla jasności obrazu oraz dla poszczególnych składowych barwnych: R, G i B.
  • Krzywe tonalne, które można używać do zmian zakresu tonalnego zdjęcia, czyli modyfikowania cieni, półcieni, obszarów prześwietlonych lub niedoświetlonych.
  • Korekta balansu bieli - możliwość zmiany balansu bieli w trybach analogicznych jak w naszym aparacie, a przy tym ciągłą zmianę w skali temperatury barwnej.
  • Redukcja szumów - korekcja ziarna, które pojawia się przy wysokiej czułości matrycy, co spowodowane jest termiką chipu.
  • Redukcja wad optycznych: aberracji, dystorsji, winietowania.
  • Korekcja ekspozycji - możliwość zmiany jasności zdjęcia poprzez kombinacje wartości otworu względnego przesłony i czasu naświetlania.
  • Eksport danych EXIF - przydatne, kiedy chcemy wiedzieć jak, kiedy i czym wykonywaliśmy nasze zdjęcia.
  • Przeglądarka - szybka przeglądarka obrazów, to zbawienie w czasach, kiedy możemy wykonywać "tysiące" zdjęć dziennie.
  • Przetwarzanie wsadowe - możliwość edytowania listy zdjęć z podobnymi ustawieniami. Jeśli w całej serii zdjęć chcemy zmienić te same parametry, to program automatycznie wykona za nas wskazane zmiany na wszystkich obrazach.