Miejsce

W astrofotografii poza posiadanym sprzętem bardzo ważny jest wybór miejsca z którego można fotografować obiekty widoczne na niebie. W przypadku fotografowania Księżyca, planet oraz koniunkcji nie jest konieczne idealnie ciemne tło nieba, zdjęcia można wykonywać praktycznie z dowolnego miejsca. Natomiast do fotografowania gwiazd, obiektów mgławicowych, komet, oraz innych słabych obiektów konieczny jest wybór stanowiska obserwacyjnego z dala od świateł miejskich oraz miejsc zalegania nocnych mgieł. Zdjęcia większości słabych obiektów wykonywać można tylko w bezksiężycowe noce na ciemnym tle nieba. Korzystne jest także, aby horyzont był w jak najmniejszym stopniu przesłonięty przez przeszkody terenowe.

Ostrość

W przypadku obiektywów fotograficznych należy przesunąć pierścień ustawienia ostrości na położenie "nieskończoność" oznaczone symbolem nieskończoności - obróconej ósemki. W przypadku wykorzystania teleskopu jako obiektywu fotograficznego lub zastosowania innej techniki fotografowania (projekcja okularowa, itp.) najlepiej ustawić ostrość na jasnym obiekcie, takim jak na przykład Księżyc, planeta czy jasna gwiazda.

Przysłona

Przy fotografowaniu słabych obiektów (gwiazdy, obiekty mgławicowe) należy maksymalnie otworzyć przysłonę ustawiając pierścień na najmniejszą liczbę. W celu zmniejszenia niektórych wad optycznych obiektywu stosuje się czasem przysłanianie obiektywów poprzez niewielkie przymknięcie przysłony. W obiektywach zwierciadlanych nie ma takiej możliwości zmiany przysłony.

Migawka

Aby uniknąć wstrząsów powstających przy otwieraniu migawki należy zakryć obiektyw przykrywką, otworzyć migawkę, odczekać kilka sekund i dopiero wtedy zdjąć przykrywkę z obiektywu. Podobnie przy kończeniu ekspozycji, najlepiej zasłonić obiektyw przykrywką (a nawet ręką) a następnie zamknąć migawkę. Takie postępowanie pozwoli uniknąć rozmazania obrazu spowodowanego ruchem migawki i lusterka w aparacie fotograficznym.

RAW Ten artykuł ma za zadanie przybliżyć charakterystykę formatu RAW. Zachęcić tych, którzy, jak na razie, nie maj± nic wspólnego z tym formatem zapisu. Natomiast Ci, którzy już w mniejszym lub większym zakresie wiedz± czym jest RAW, mam nadzieję, znajdą tu coś ciekawego dla siebie.

RAW jest bezpośrednim obrazem z matrycy CCD lub CMOS. Już sama nazwa (z ang. RAW) wskazuje, że są to "surowe", nie poddane żadnej kompresji czy obróbce dane. Format RAW jest zapisem natężenia światła jakie zarejestrował każdy piksel matrycy w czasie wykonywania ekspozycji. Wielkość natężenia zależna jest od filtru barwnego (Np. R, G, B) znajduj±cego się nad pikselem, co niesie informacje o kolorze.

Oglądając taki "najsurowszy" obraz zobaczylibyśmy tylko mozaikę kolorów: każdy piksel o wartości natężenia światła, które przeszło przez filtr. Strawny dla oka obraz powstaje po interpolacji, czyli mówi±c bardzo ogólnie złożeniu sąsiadujących różnobarwnych pikseli w jeden. Po tym etapie nasze zdjęcie może być zapisane do formatu TIFF lub JPEG w zależności od naszego wyboru.

RAW nie jest jednak typowym formatem grafiki jak TIFF czy JPEG. Typów formatów RAW jest niemal tyle ile modeli aparatów. Brak tutaj standaryzacji. Inna matryca, inny układ filtrów, inny firmware w aparacie - oznacza inny rodzaj pliku RAW. Do komputerowej obróbki takich plików musimy używać programów, które rozpoznaj± ten format RAW. Z reguły producent naszego aparatu obdarowuje nas płytk±, na której znajduje się aplikacja, nie zawsze jednak działa ona tak, jak byśmy tego oczekiwali. Możemy jednak użyć niezależne programy, których w Internecie pojawia się coraz więcej. Z pewnością w przyszłości pojawi± się pewne standardy plików RAW, na razie jednak trzeba być cierpliwym i cieszyć się z tego co oferują nam nasi producenci.

Czasami zdarza się, że wykonujemy zdjęcie w trudnych warunkach oświetleniowych. Zastanawiamy się co i jak ustawić w naszym aparacie, aby zdjęcie wyszło idealnie. Kiedy już je zrobimy, oczywiście zapiszemy je jako JPEG (ewentualnie, jeśli nam zależy na jakości, jako TIFF), obejrzymy na komputerze i okazuje się, że wyszłoby lepiej jeśli na przykład dobralibyśmy inny odcień bieli. W tym momencie trzeba się gimnastykować z obróbką komputerową TIFF-a lub JPEG-a i w ogólności nie uda nam się osiągnąć tego co byśmy chcieli. Ale gdyby na samym początku nasz aparat zapisał wykonane zdjęcie do formatu RAW, to nasze błędy w ustawieniach parametrów zdjęcia moglibyśmy poprawić.

RAW jest "suchym" zrzutem z matrycy. To jak nasz aparat dokona interpolacji, jakich użyje odcieni, balansów etc. zależy od naszych ustawień, pomysłowości programistów, którzy napisali firmware do naszego aparatu. My tylko mamy nadzieję, że jeśli ustawimy tak, a nie inaczej, to będzie dobrze. Zapisując jednak zdjęcie do formatu RAW, a następnie otwierając je w odpowiednim programie komputerowym, który pozwala na czytanie takiego pliku, możemy zobaczyć jak wyglądało by ono z innymi parametrami.

Nie wszystkie nasze błędy dadzą się jednak poprawić... i to jest chyba cały urok fotografii. Fizycznych ustawień takich jak długość ekspozycji, wartość przysłony, czy czułość matrycy nie można już cofnąć. Możemy jednak powtórnie dopasować do naszych wymagań balans bieli, wyostrzenie, szum, czy wykonać korekcję ekspozycji. Czasami zwykła "zabawa" z RAW-em może nas dużo nauczyć o możliwościach naszego aparatu.

Standardem w aparatach cyfrowych staje się możliwość zapisywania zdjęcia w formatach RAW oraz JPEG jednocześnie. Jest to niewatpliwie bardzo użyteczna funkcja, kiedy zależy nam na obrazie RAW, ale jednocześnie chcielibyśmy mieć bardzo szybko zdjęcie w formacie JPEG. Dzięki takiej opcji mamy od razu także kopię zapasową naszego zdjęcia. Wadą jest czas martwy, jaki nasz aparat poświęci na zapisywanie większej ilości danych, jak również zapełniające się miejsce na karcie pamięci.

Chyba warto dokładniej zastanowić się, co możemy zdziałać naszym programem do edycji RAW-ów. Oczywiście program programowi nie równy i każdy software będzie w czymś lepszy lub gorszy od swojego rywala.

Spróbujmy wymienić jakie funkcje powinien mieć nasz idealny program.

  • Możliwość wyboru interpolacji, czyli złożenia sąsiadujących jednokolorowych pikseli w jeden, tak aby powstał "pokolorowany" obraz.
  • Wyostrzenie - funkcja, która poprawia kontrast na krawędziach obiektów, przez co zdjęcia wydają się ostrzejsze.
  • Histogram dla jasności obrazu oraz dla poszczególnych składowych barwnych: R, G i B.
  • Krzywe tonalne, które można używać do zmian zakresu tonalnego zdjęcia, czyli modyfikowania cieni, półcieni, obszarów prześwietlonych lub niedoświetlonych.
  • Korekta balansu bieli - możliwość zmiany balansu bieli w trybach analogicznych jak w naszym aparacie, a przy tym ciągłą zmianę w skali temperatury barwnej.
  • Redukcja szumów - korekcja ziarna, które pojawia się przy wysokiej czułości matrycy, co spowodowane jest termiką chipu.
  • Redukcja wad optycznych: aberracji, dystorsji, winietowania.
  • Korekcja ekspozycji - możliwość zmiany jasności zdjęcia poprzez kombinacje wartości otworu względnego przesłony i czasu naświetlania.
  • Eksport danych EXIF - przydatne, kiedy chcemy wiedzieć jak, kiedy i czym wykonywaliśmy nasze zdjęcia.
  • Przeglądarka - szybka przeglądarka obrazów, to zbawienie w czasach, kiedy możemy wykonywać "tysiące" zdjęć dziennie.
  • Przetwarzanie wsadowe - możliwość edytowania listy zdjęć z podobnymi ustawieniami. Jeśli w całej serii zdjęć chcemy zmienić te same parametry, to program automatycznie wykona za nas wskazane zmiany na wszystkich obrazach.

Pełna specyfikacja lustrzanki firmy Canon EOS 450D

  • Typ systemowa lustrzanka cyfrowa
  • Efektywna rozdzielczość 12,2 Mp
  • Sensor 22,2 x 14,8 mm CMOS
  • 12,4 Mp (12,2 Mp efektywnie)
  • wbudowany filtr niskoprzepustowy
  • filtr kolorów podstawowych RGB
  • proporcje 3:2
  • system oczyszczania sensora
  • Pamięć SD / SDHC
  • Rozdzielczość 4272 x 2848
  • 3088 x 2056
  • 2256 x 1504
  • Formaty zapisu obrazu JPEG (zgodność z Exif 2.21 [Exif Print]), Design rule for Camera File system (2.0), Digital Print Order Format (2.0) [DPOF]
  • Canon RAW II 14-bitowy (bez kompresji)
  • RAW + JPEG
  • Poziom kompresji b.d.
  • Jakość kompresji RAW + JPEG
  • JPEG Fine
  • JPEG Normal
  • Obiektyw wymienny, Canon EF/EF-S
  • powiększenie 1,6x
  • Stabilizacja obrazu w zależności o zastosowanego obiektywu
  • Zoom cyfrowy brak
  • Przysłona w zależności o zastosowanego obiektywu
  • Migawka migawka szczelinowa sterowana elektronicznie
  • 30 - 1/4000 s (w skoku co 1/3 EV lub 1/2 EV)
  • Bulb (ręczne sterowanie długością naświetlania)
  • spust elektromagnetyczny Soft-touch
  • Tryby ekspozycji Auto
  • automatyka programowa (P)
  • automatyka z preselekcją czasu (Tv)
  • automatyka z preselekcją przysłony (Av)
  • manualny dobór parametrów ekspozycji (M)
  • automatyczna głębia ostrości
  • prededifniowane programy:
  • portret
  • krajobraz
  • zbliżenie
  • sporty
  • nocny portret
  • bez lampy
  • błysk automatyczny E-TTL II
  • Pomiar światła 35-polowy TTL
  • pomiar wielostrefowy Ewaluacyjny (powiązany z dowolnym punktem AF)
  • pomiar skoncentrowany (9% w centrum kadru)
  • pomiar punktowy
  • pomiar centralnie-ważony uśredniający
  • zakres pracy: EV 1-20 (23° C, ob. 50mm f/1.4, ISO 100)
  • Kompensacja ekspozycji +/-2 EV co 1/3 lub 1/2 EV (łączona z bracketingiem ekspozycji AEB)
  • Blokada ekspozycji Auto: w trybie pojedynczego AF z pomiarem ewaluacyjnym światła, po zmierzeniu ostrości
  • Manual: przycisk AE Lock przy wszystkich metodach pomiaru światła
  • Autobracketing +/-2 EV co 1/3 lub 1/2 EV
  • Metody pomiaru ostrości TTL-CT-SIR z sensorem CMOS (detekcja fazy)
  • 9-punktowy AF
  • zakres pracy: EV -0,5 - 18 (23°C, ISO 100)
  • lampa wspomagająca AF (zakres ok. 4 m)
  • strojenie manualne z poziomu obiektywu
  • w trybie Live View pomiar oparty o detekcję kontrastu
  • Tryby pracy autofocusa tryby:
  • pojedynczy AF (One Shot)
  • ciągły AF (AI Servo)
  • mieszany (AI Focus)
  • AF śledzący
  • pola AF: 9, wybór automatyczny, wybór ręczny punktu
  • punkty wyświetlane w wizjerze i na ekranie LCD
  • wspomaganie AF z poziomu lampy Speedlite
  • Manual focus tak, pierścień obiektywu
  • Blokada ostrości półpozycja spustu migawki w trybie One Shot AF
  • Podgląd głębi przycisk podglądu na korpusie
  • Czułość Auto (ISO 100-800)
  • ręczny wybór: ISO 100 - ISO 1600
  • Balans bieli Auto
  • światło słoneczne
  • cień
  • pochmurny dzień
  • światło żarowe
  • białe światło jarzeniowe
  • błysk
  • definiowany ręcznie
  • kompensacja: niebieski/bursztynowy +/- 9, magenta/zielony +/- 9
  • bracketing: +/- 3 działki, 3 klatki na wyzwolenie migawki, w zakresie niebieski/bursztynowy lub magenta/zielony
  • informacja o temperaturze barwowej
  • Efekty zdjęcia czarnobiałe
  • Korekta obrazu 6 ustawień stylów zdjęć (Picture Styles):
  • standard
  • portret
  • krajobraz
  • neutralne
  • wierne
  • monochromatyczne
  • 3 ustawienia użytkownika
  • przestrzenie barwne: sRGB, Adobe RGB
  • Zdjęcia seryjne 3,5 kl/s z zachowaniem prędkości do 53 ujęć JPEG, 6 ujęć RAW
  • Rejestracja filmu brak
  • Monitor LCD 3 cale TFT
  • około 230 tys. punktów
  • krycie: ok. 100% aktywnych pikseli (dla plików JPEG)
  • jasność monitora: dobierana na skali od 1 do 7
  • Live View z wyświetlaną siatką
  • Synchronizacja z lampą 1/200 s
  • Lampa błyskowa wbudowana:
  • typu pop-up
  • l. przew.: 13
  • kąt pokrycia: dla obiektywu o ogniskowej 17 mm
  • czas ładowania: ok. 3 s
  • zewnętrzna: gorąca stopka E-TTL II (Canon Speedlite)
  • Kontrola błysku E-TTL II: Auto, Manual
  • kompensacja błysku: +/- 2 EV co 1/3 lub 1/2 stopnia (dla lamp EX)
  • blokada błysku: FEL
  • zaawansowane funkcje oferowane przez zewnętrzne lampy Canon Speedlite
  • Stopka akcesoriów tak E-TTL II, dedykowana dla lamp Canon Speedlite
  • Matówka niewymienna
  • Lustro szybko-powrotne lustro półprzepuszczalne (stosunek transmisja/odbicie światła jak 40:60)
  • Wizjer pentamirror
  • ok. 95% pola krycia aktywnych pikseli (dla JPEG)
  • powiększenie: 0,87x (-1 dioptria przy obiektywie 50mm na nieskończoność)
  • korekta dioptrii -3 do +1 dpt
  • Punkt oczny 19 mm
  • Informacja w wizjerze Informacje AF (punkty AF, potwierdzenie ustawienia ostrości)
  • informacje o ekspozycji (czas naświetlania, wartość przysłony
  • czułość ISO (zawsze wyświetlana)
  • blokada AE
  • poziom/korekcja ekspozycji
  • punkt pomiarowy
  • ostrzeżenie dotyczące ekspozycji
  • autobracketing)
  • informacje o lampie (lampa gotowa
  • synchronizacja z krótkim czasem naświetlania
  • blokada ekspozycji dla błysku
  • kompensacja siły błysku
  • kontrolka redukcji efektu czerwonych oczu)
  • korekcja balansu bieli
  • informacje o karcie SD
  • informacja o fotografowaniu jednobarwnym
  • maksymalna liczba klatek w serii
  • Informacja LCD b.d.
  • Notka dĽwiękowa brak
  • Tryby odtwarzania pojedynczy obraz z informacją
  • pojedynczy obraz
  • index: 9 miniaturek, 4 miniaturki
  • powiększenie obrazu 1.5x - 10x
  • automatyczne odtwarzanie
  • obracanie
  • przeskok (co 10 lub co 100 zdjęć, wg. daty)
  • prześwietlone obszary
  • histogram RGB
  • Samowyzwalacz tak, 2 s. lub 10 s.
  • Złącza USB 2.0 Hi-Speed (Mini-B, PTP), wyj. wideo (PAL / NTSC)
  • Pilot Wężyk spustowy RS-60E3, pilot RC-1/RC-5
  • Zasilanie akumulator Li-Ion LP-E5
  • bateria litowa CR2016
  • opcjonalnie zasilanie sieciowe: adapter ACK-E5
  • opcjonalny battery pack BG-E5
  • Wydajność zasilania (zdjęcia) ok. 500 zdjęć (przy 20°C) lub ok. 400 zdjęć (przy 0°C)
  • Funkcje indywidualne 11 funkcji indywidualnych (29 opcji w sumie)
  • Warunki atmosferyczne 0-40°C, wilgotność maks. 85%
  • Gwint statywu tak, 1/4
  • Obudowa plastik, kolory: czarny
  • Wymiary 128,8 x 97,5 x 61,9 mm
  • Waga 475 g

Zdjęcia astronomiczne wykonuje się kilkoma metodami. Jeśli mają to być zdjęcia mgławic, galaktyk czy komet, musz± być zastosowane długie czasy naświetlane.

Wykorzystując współczesną technikę,oprócz problemów dotyczących płynnego śledzenia gwiazd (po to, aby nie wyszły one poruszone), napotykamy na dodatkowe problemy związane z niepotrzebnymi zakłóceniami powstaj±cymi podczas długo czasowych ekspozycji.

Są to między innymi:

  • Szumy - w bardziej naukowym pojęciu tzw. prąd ciemny (przepływ prądu powoduje zmiany temperatur na sensorze stąd niepotrzebne sygnały zarejestrowane przez aparat)
  • hot piksele - (mniej więcej z tego samego powodu) nieruchome prześwietlone piksele

Gradienty tła - nierównomierne zaświetlenie tła spowodowane przez defekty optyki, którą stosujemy itp.
ę tych problemów stosuje się kilka metod.
Redukcja szumu: wykonuje się kilka a nawet kilkadziesiąt zdjęć tego samego obiektu podczas jednej sesji fotograficznej. Dane dekodujemy w programie graficznym do obróbki astro fotograficznej (Np. IRIS, Maxim DL, Image Plus itp.)

Następnie składamy je na siebie (uśredniamy). Komputer jako "inteligentna" maszyna stwierdzi, że szumy pojawiają się w sposób losowy, dlatego też usunie te zakłócenia wzmacniając przy tym właściwy sygnał. W przypadku robienia zdjęć mgławic wykorzystuje się zupełnie inną metodę składania jak przy kometach gdyż jak wiadomo komety są obiektami ruchomymi. Na moich zdjęciach (w sieci też znajdziecie inne fotki dużo lepsze) gwiazdy wyszły w postaci kresek a kometa jako nieporuszony punkt to efekt składania "na komecie".

Hot piksele: w tym celu wykonujemy tuż przed zaczęciem sesji foto a także w trakcie i po jej zakończeniu kilka ciemnych klatek z zasłoniętym wlotem obiektywu. Na zdjęciach wyjdzie czarne tło i... hot piksele wraz z ewentualnym rozjaśnieniem tła z powodu nagrzania się sensora. Z niniejszych darków robimy tzw. mastera, który następnie odejmujemy w programie graficznym od zdjęć, które wykonaliśmy.

Ważne jest, aby darki wykonane zostały w tych samych warunkach (temperaturze, miejscu, którym prowadzimy sesje) a oprócz tego miały ten sam czas naświetlania i czułość ISO, co planowane przez nas zdjęcia astronomiczne.

Gradienty: pozbywamy się poprzez odjecie tzw. flata. Flat można wykonać Np. 30-40 minut po zachodzie słońca celując w niebo w miejsce gdzie wydaje się mieć jednolite zabarwienie (ważne jest żeby flat wykonany był sprzętem, którym planujemy robić zdjęcia astronomiczne). Dobieramy optymalny czas naświetlania i robimy zdjęcie. Przyglądając się flatowi zobaczycie na pewno jedynie niebieskie tło, ale oprócz tego zmiany jasności w różnych miejscach na zdjęciu.

starlink 1 logo
 Stellarium WEB

Przewodnik po niebie

ITS org